| جایگاه ایران در راهبرد منطقه‌ای چین در چارچوب ابتکار پهنه و راه در در پرتو تحولات ژئوپلیتیکی 2026 |
| کد مقاله : 1089-IRANCHINA (R1) |
| نویسندگان |
|
بهاره سازمند * دانشگاه تهران دانشکده حقوق و علوم سیاسی گروه مطالعات منطقه ای |
| چکیده مقاله |
| مسئله پژوهش ابتکار پهنه و راه از زمان آغاز در سال ۲۰۱۳ به یکی از مهم‌ترین چارچوب‌های سیاست خارجی چین برای توسعه اتصال‌پذیری اقتصادی، تجاری و زیرساختی در اوراسیا تبدیل شده است. ایران به دلیل موقعیت جغرافیایی ممتاز در پیوند میان آسیای مرکزی، غرب آسیا و اروپا، ظرفیت‌های انرژی و قرارگرفتن در مسیر کریدورهای مهم منطقه‌ای، از جایگاه بالقوه مهمی در معماری اتصال‌پذیری چین برخوردار است. بااین‌حال، نقش ایران در این ابتکار تنها تابع ظرفیت‌های اقتصادی و جغرافیایی آن نیست، بلکه از تحولات ژئوپلیتیکی محیط پیرامونی و تغییر محاسبات راهبردی چین نیز تأثیر می‌پذیرد. تحولات سال ۲۰۲۶ و حمله ایالات متحده و اسرائیل به ایران، تشدید تنش در منطقه، اختلال در مسیرهای انرژی و تجاری و افزایش ناامنی پیرامون تنگه هرمز، اهمیت و در عین حال آسیب‌پذیری موقعیت ایران را در شبکه‌های اتصال‌پذیری چین در ابتکار پهنه و راه را آشکارتر کرده است. در چنین شرایطی، بازتعریف جایگاه ایران در راهبرد منطقه‌ای چین در چارچوب ابتکا پهنه وراه تحت تأثیر تحولات ژئوپلیتیکی جدید اهمیت زیادی برای ما دارد. پرسش و فرضیه پژوهش پرسش اصلی پژوهش این است که تحولات ژئوپلیتیکی ۲۰۲۶ چگونه بر جایگاه ایران در راهبرد منطقه‌ای چین در چارچوب ابتکار پهنه و راه تأثیر گذاشته‌اند؟ فرضیه پژوهش این است که تحولات ۲۰۲۶ از یک سو با برجسته‌کردن اهمیت انرژی، موقعیت جغرافیایی و مسیرهای ارتباطی ایران، اهمیت ژئواکونومیک ایران را برای چین افزایش داده‌اند، اما از سوی دیگر، تشدید تنش و مخاطرات امنیتی در تنگه هرمز و درنتیجه اختلال در مسیرهای تجاری و انرژی، چین را به سمت رویکردی محتاطانه‌تر، انعطاف‌پذیرتر و مبتنی بر تنوع‌بخشی به مسیرها و شرکای منطقه‌ای سوق داده است. چارچوب نظری در مقاله حاضر از چارچوب نظری واقع‌گرایی نوکلاسیک استفاده خواهد شد. طبق این نظریه فشارهای ساختاری نظام بین‌الملل و ادراک چین از تهدیدها و فرصت‌های ژئوپلیتیکی، انتخاب‌های راهبردی چین و نحوه بهره‌گیری از ظرفیت‌های اقتصادی، انرژی و اتصال‌پذیری ایران در ابتکار پهنه و راه در شرایط جدید را شکل می‌دهند. روش پژوهش این پژوهش از نوع کیفی و با رویکرد ردیابی فرایند انجام می‌شود. گردآوری داده‌ها هم با روش اسنادی انجام خواهد شد. یافته‌های پژوهش تحولات ۲۰۲۶ نوعی پارادوکس در جایگاه ایران در محاسبات چین ایجاد کرده‌اند زیرا از یک طرف، اختلال در جریان انرژی و تجارت و برجسته‌شدن اهمیت تنگه هرمز، جایگاه ایران را به‌عنوان یک حلقه ژئوپلیتیکی و انرژی برای چین افزایش داده است. اما از طرف دیگر، همین تحولات آسیب‌پذیری مسیرهای وابسته به محیط ژئوپلیتیکی ایران را نشان داده و چین ناچار به تنوع‌بخشی به مسیرهای حمل‌ونقل، منابع انرژی و شرکای منطقه‌ای شده است. نوآوری و ارزش افزوده پژوهش نوآوری پژوهش در مطالعه جایگاه ایران در ابتکار پهنه و راه با تمرکز بر تحولات ۲۰۲۶ است. |
| کلیدواژه ها |
| ابتکار پهنه و راه، ایران، چین، ژئواکونومی، تحولات ژئوپلیتیکی ۲۰۲۶ |
| وضعیت: چکیده برای ارائه شفاهی پذیرفته شده است |
